Διατροφή

Διατροφή είναι το χρηματικό ποσό ή άλλες παροχές που κάποιος δίνει σε κάποιον άλλον, για να καλύψει μ' αυτό τις βιοτικές του ανάγκες.

Τι σημαίνουν οι έννοιες «διατροφή» και «υποχρέωση διατροφής» σύμφωνα με το ελληνικό δίκαιο;

Διατροφή είναι το χρηματικό ποσό ή άλλες παροχές που κάποιος δίνει σε κάποιον άλλον, για να καλύψει μ' αυτό τις βιοτικές του ανάγκες.

Η υποχρέωση διατροφής έχει οικογενειακό χαρακτήρα, δηλ. προβλέπεται μεταξύ συγγενών, είναι ενοχικής φύσης και συνέχεται με την ζωή, την αξιοπρέπεια και την επιβίωση του δικαιούχου.

Διατροφή τέκνου είναι υποχρέωση των γονέων για διατροφή των ανηλίκων τέκνων τους, τα οποία δεν έχουν εισοδήματα από εργασία τους ή από περιουσία τους ή αυτά που έχουν δεν επαρκούν για την διατροφή τους, αυτή (υποχρέωση) εξακολουθεί να υφίσταται και μετά τη λύση του γάμου με διαζύγιο και την καθορίζουν οι γονείς και σε περίπτωση αντιδικίας το Δικαστήριο.

Υπόχρεοι συγγενείς για διατροφή είναι μόνο οι συγγενείς εξ αίματος σε ευθεία γραμμή και εκ πλαγίου μόνο οι αδελφοί καθώς και ο υιοθέτησας, ο οποίος οφείλει διατροφή στον υιοθετηθέντα. Επίσης η μητέρα εξώγαμου έχει δικαίωμα διατροφής από τον πατέρα του τέκνου. ''Έτσι υπόχρεοι διατροφής είναι οι γονείς έναντι των τέκνων τους, ανάλογα με τις δυνάμεις τους, είτε ασκούν την γονική μέριμνα, είτε η άσκησή της τους έχει αφαιρεθεί, ολικά ή μερικά (όπως μπορεί να συμβεί σε περίπτωση διαζυγίου, διακοπής της συμβίωσης, κακής άσκησης ή σχετικής αίτησης των ιδίων), τα τέκνα έναντι των γονέων τους, τα εγγόνια τέκνων που έχουν αποβιώσει ή τα δισέγγονα τέκνων ή εγγόνων που έχουν αποβιώσει έναντι των παππούδων και γιαγιάδων και προπαππούδων και προγιαγιάδων, οι σύζυγοι ή οι πρώην σύζυγοι ο ένας έναντι του άλλου, ο ένας αδελφός έναντι του άλλου και ως προαναφέρθηκε ο πατέρας εξωγάμου τέκνου έναντι της μητέρας αυτού. Εξάλλου υποχρέωση διατροφής έχουν πρώτα οι κατιόντες, κατά την σειρά που καλούνται στην εξ αδιαθέτου κληρονομική διαδοχή και ο καθένας τους ανάλογα με την κληρονομική του μερίδα. Σε περίπτωση που δεν υπάρχουν κατιόντες υποχρέωση διατροφής έχουν οι πλησιέστεροι ανιόντες, που ενέχονται σε ίσα μέρη αν είναι περισσότεροι στον ίδιο βαθμό. Όταν αυτοί που έχουν δικαίωμα διατροφής απέναντι σ'' ένα πρόσωπο είναι περισσότεροι και ο υπόχρεος δεν επαρκεί να τη δώσει σε όλους, προτεραιότητα έχουν οι κατιόντες κατά την σειρά της εξ αδιαθέτου κληρονομικής διαδοχής. Αν οι περισσότεροι δικαιούχοι είναι ανιόντες έχουν προτεραιότητα οι πλησιέστεροι. Επίσης ο σύζυγος, ως προς το δικαίωμα διατροφής, συμπορεύεται με τους ανήλικους κατιόντες και προηγείται από τους λοιπούς κατιόντες και άλλους συγγενείς, το ίδιο δε ισχύει και για τον διαζευγμένο σύζυγο, εφόσον έχει δικαίωμα διατροφής.

Μέχρι την ηλικία των 18 ετών ένα τέκνο δικαιούται διατροφής από τους γονείς του ανεξάρτητα από αν έχει εισοδήματα από περιουσία ή εργασία του, ενώ μετά την ηλικία αυτή οι γονείς υποχρεούνται να διατρέφουν το ενήλικο τέκνο τους, αν αυτό δεν μπορεί να διατρέφει τον εαυτό του από την περιουσία του ή την εργασία κατάλληλη για την ηλικία του, την κατάσταση της υγείας του και τις λοιπές βιοτικές του συνθήκες ενόψει και των τυχόν αναγκών της εκπαίδευσής του.

Καταρχάς στον ίδιο τον δικαιούχο της διατροφής και σε περίπτωση που πρόκειται για ανήλικο τέκνο, ανίκανο ή υπό δικαστική αντίληψη στον γονέα, στον επίτροπο ή στον δικαστικό αντιλήπτορα, που ασκούν την σχετική αγωγή για λογαριασμό του δικαιούχου.

Ναι, πρέπει να διορίσει πληρεξούσιο δικηγόρο ο οποίος και θα ασκήσει την αγωγή διατροφής ενώπιον του αρμοδίου κατά τόπον και καθ' ύλην δικαστηρίου.

Η διαδικασία ενώπιον των δικαστηρίων απαιτεί την καταβολή κάποιων αναγκαίων εξόδων καθώς και την αμοιβή του πληρεξουσίου δικηγόρου. Καταρχήν αυτός που ασκεί αγωγή διατροφής πρέπει να προκαταβάλει τα προκαταβλητέα έξοδα που προσδιορίζονται από το δικαστήριο, ενώ το ύψος των λοιπών εξόδων διαφέρει κάθε φορά από το αιτούμενο ποσό διατροφής τις απαιτούμενες επιδόσεις και τις τυχόν αναβολές συζήτησης της αγωγής. Σε περίπτωση που κάποιος είναι άπορος προβλέπεται από το νόμο το ευεργέτημα πενίας υπό προϋποθέσεις.

Αρμόδιο καθ' ύλην δικαστήριο για την έγερση αγωγής διατροφής από τον δικαιούχο κατά του υπόχρεου είναι  το Μονομελές Πρωτοδικείο και κατ' εξαίρεση το Πολυμελές όταν η αγωγή για διατροφή ενώνεται με μια από τις γαμικές διαφορές δηλ. διαζύγιο, ακύρωση γάμου ή αναγνώριση της ύπαρξης ή ανυπαρξίας του γάμου ή με μία από τις αγωγές που αφορούν προσβολή της πατρότητας, αναγνώριση ότι υπάρχει ή δεν υπάρχει σχέση γονέα και τέκνου ή γονική μέριμνα, αναγνώριση της πατρότητας τέκνου που γεννήθηκε χωρίς γάμο των γονέων του, αναγνώριση ότι υπάρχει ή δεν υπάρχει ή είναι άκυρη η εκούσια αναγνώριση του τέκνου χωρίς γάμο των γονέων του ή η εξομοίωση του με τέκνο γεννημένο σε γάμο λόγω του επιγενόμενου γάμου των γονέων του και την προσβολή εκούσιας αναγνώρισης ,την αναγνώριση ότι δεν υπάρχει υιοθεσία ή τη λύση της και την αναγνώριση ότι υπάρχει ή δεν υπάρχει επιτροπεία. Κατά τόπον αρμόδιο δικαστήριο είναι το δικαστήριο της κατοικίας ή διαμονής του εναγομένου και εφόσον η αγωγή συνενώνεται με γαμικές διαφορές και το δικαστήριο της συνήθους διαμονής των συζύγων ή η τελευταία συνήθης διαμονή των συζύγων, στο μέτρο που ο ένας αυτών έχει ακόμα αυτή τη διαμονή ή η συνήθης διαμονή του ενός ή του άλλου συζύγου προκειμένου για κοινή αίτηση ή η συνήθης διαμονή του ενάγοντος αν είχε τη διαμονή αυτή τουλάχιστον ένα χρόνο πριν την αγωγή ή έξι μήνες εφόσον είναι Έλληνας ή της ιθαγένειας των δύο συζύγων. Σε περίπτωση κατεπείγουσας περίπτωσης ή επικειμένου κινδύνου δύναται ο δικαιούχος να ζητήσει από το σύμφωνα με τα ανωτέρω κατά τόπον αρμόδιο Μονομελές Πρωτοδικείο να του επιδικάσει κατά τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων προσωρινή διατροφή.

Στο σύμφωνο συμβίωσης ή και σε μεταγενέστερο συμβολαιογραφικό έγγραφο μπορεί να περιέχεται συμφωνία με την οποία αναλαμβάνεται, είτε από το ένα ή το άλλο μέρος είτε και αμοιβαίως, υποχρέωση διατροφής μόνο για την περίπτωση κατά την οποία, μετά τη λύση του συμφώνου, το ένα από τα μέρη δεν μπορεί να εξασφαλίσει τη διατροφή του από τα εισοδήματα του ή από την περιουσία του. Δεν έχει υποχρέωση διατροφής εκείνος που, εν όψει και των λοιπών υποχρεώσεων του, δεν είναι σε θέση να τη δώσει χωρίς να διακινδυνεύσει η δική του διατροφή. Η υποχρέωση αυτή δεν βαρύνει τους κληρονόμους του υπόχρεου.

Ο δικαιούχος διατροφής από το σύμφωνο συμβίωσης συμπορεύεται, ως προς το δικαίωμα διατροφής, με τον διαζευγμένο σύζυγο του υπόχρεου.

Ο υπόχρεος διατροφής, μετά τη λύση του συμφώνου συμβίωσης, δεν μπορεί να επικαλεσθεί την υποχρέωση του αυτή, προκειμένου να απαλλαγεί, εν όλω ή εν μέρει, από την υποχρέωση συνεισφοράς ή διατροφής συζύγου ή ανήλικων τέκνων του.

Με την επιφύλαξη των παραγράφων 2 και 3, η συμβατική υποχρέωση της παραγράφου 1 προηγείται της εκ του νόμου υποχρέωσης διατροφής άλλων προσώπων απέναντι στον δικαιούχο, που βρίσκεται σε αδυναμία, μετά τη λύση του συμφώνου, να διατρέφει τον εαυτό του με τις δικές του δυνάμεις.

Ο δικαιούχος διατροφής πρέπει να απευθυνθεί στο δικαστήριο για να ζητήσει διατροφή από τον υπόχρεο. Επίσης σε περίπτωση εφαρμογής της Σύμβασης της Ν. Υόρκης «Περί διεκδικήσεως διατροφής στην αλλοδαπή - νδ 4421/1964» η αντιπροσωπεία διαβιβάσεως του αιτήματος διατροφής δικαιούχου που κατοικεί σε ένα συμβαλλόμενο κράτος ζητεί από την αντιπροσωπεία λήψεως του ομοίως συμβαλλομένου κράτους που κατοικεί ο υπόχρεος της διατροφής και προκειμένου για την Ελλάδα από το Υπουργείο Δικαιοσύνης τη λήψη όλων εκείνων των μέτρων που απαιτούνται για την καταβολή της διατροφής στον δικαιούχο.

Μόνον οι γονείς του ανηλίκου τέκνου ή η μητέρα του εκτός γάμου τέκνου, εφόσον έχουν την γονική του μέριμνα δύνανται να ζητήσουν για λογαριασμό του από το δικαστήριο να επιδικάσει σε βάρος του υπόχρεου, διατροφή. Σε περίπτωση που η γονική μέριμνα έχει αφαιρεθεί από τους γονείς η αγωγή για διατροφή για λογαριασμό του ανηλίκου τέκνου ασκείται από αυτόν στον οποίο έχει ανατεθεί ή από τον επίτροπο αυτού, αν τελεί σε επιτροπεία. Αν ο δικαιούχος διατροφής είναι υπό πλήρη δικαστική συμπαράσταση ή είναι ανίκανος η εν λόγω αγωγή ασκείται από τον δικαστικό του συμπαραστάτη, είτε τον προσωρινό ή οριστικό επίτροπο αντίστοιχα.

Σε περίπτωση που δεν είναι εφαρμοστέο το ελληνικό δίκαιο, τα δικαστήρια θα εφαρμόσουν κατά σειρά:

  • για τη διατροφή μεταξύ συζύγων ή πρώην συζύγων το δίκαιο της κατά τη διάρκεια του γάμου κοινής ιθαγένειάς τους, εφόσον ο ένας την διατηρεί, είτε το δίκαιο της τελευταίας κατά τη διάρκεια του γάμου συνήθους κοινής διαμονής τους, είτε το δίκαιο με το οποίο αυτοί συνδέονται στενότερα,
  • για τη διατροφή γονέων - τέκνων και ανιόντων - κατιόντων το δίκαιο της τελευταίας κοινής ιθαγένειάς τους, είτε το δίκαιο της τελευταίας κοινής συνήθους διαμονής τους ,είτε το δίκαιο της ιθαγένειας του τέκνου,
  • για τη διατροφή μεταξύ εκτός γάμου τέκνου και των γονέων του το δίκαιο της τελευταίας κοινής ιθαγένειας τους, είτε το δίκαιο της τελευταίας κοινής συνήθους διαμονής τους είτε το δίκαιο της ιθαγένειας του πατέρα ή της μητέρας αντίστοιχα,
  • για τη διατροφή μητέρας τέκνου εκτός γάμου από τον πατέρα αυτού το δίκαιο της τελευταίας κατά την κύηση κοινής τους ιθαγένειας, είτε το δίκαιο της συνήθους ή απλής διαμονής. Εάν κάποιος από τα άνω πρόσωπα έχει πολλαπλή ξένη ιθαγένεια εφαρμόζεται το δίκαιο της πολιτείας με την οποία συνδέεται στενότερα.

Σε περίπτωση που ο υπόχρεος διατροφής αρνείται να την καταβάλει τότε ο δικαιούχος θα προσπαθήσει να ικανοποιηθεί με την διαδικασία της αναγκαστικής εκτέλεσης κατά των περιουσιακών στοιχείων του υπόχρεου, εφόσον αυτός έχει.

Επισήμανση

Σχέση εντολέα-Δικηγόρου ιδρύεται μόνο κατόπιν ρητής συμφωνίας και όχι με την απλή επίσκεψη σε ένα δικτυακό τόπο (ιστοσελίδα) ή την αποστολή μηνύματος με οποιονδήποτε τρόπο στον Δικηγόρο. Δεσμευτική νομική συμβουλή παρέχεται μόνο κατόπιν αμοιβής.

Τομείς Δραστηριότητας

Το ομώνυμο δικηγορικό γραφείο ασχολείται και αναλαμβάνει συμβουλευτική και δικαστική εκπροσώπηση σε υποθέσεις αστικού, ποινικού, εμπορικού και διοικητικού δικαίου.Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τους τομείς δραστηριότητας και εξειδίκευσής μας, μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας.